https://ksem.qhu.ac.ir/ کتاب و سنت fa daily 1 Thu, 21 Nov 2024 00:00:00 +0330 Thu, 21 Nov 2024 00:00:00 +0330 https://ksem.qhu.ac.ir/article_13911.html https://ksem.qhu.ac.ir/article_13912.html شناخت پیامبران یکی از مباحث بنیادین در علم کلام است که در مکاتب مختلف اسلامی به ‏ویژه امامیه و اسماعیلیه، مورد توجّه قرار گرفته است. این پژوهش با رویکردی تطبیقی، معیارهای شناخت پیامبران را در این دو مکتب بررسی می‏ کند. امامیه بر معجزه، نص پیامبر پیشین، عدم مخالفت با عقل و سیره و اخلاق پیامبران تأکید دارد، درحالی‏ که اسماعیلیه، وحی، حکمت، علم، معجزه و عدم تناقض با عقل را معیارهای اساسی شناخت نبوّت می‏ داند. این پژوهش نشان می ‏دهد که هر دو مکتب، ضمن پذیرش ضرورت وجود پیامبران، تأکید ویژه ‏ای بر همخوانی نبوّت با عقل دارند. تفاوت رویکردهای این دو مکتب، برخاسته از مبانی کلامی و تفسیری آن‏هاست که به شکل‏گیری دیدگاه‏ های متمایز در شناخت پیامبران انجامیده است. این مطالعه، با بهره‏ گیری از منابع اصیل کلامی، تلاش دارد ضمن شفاف‏سازی این معیارها، به تقویت گفتمان تطبیقی میان فرق اسلامی و تبیین جایگاه عقل در شناخت نبوّت بپردازد. https://ksem.qhu.ac.ir/article_13913.html در منابع و متون روایی، صفات و ویژگی‌های گوناگونی برای انسان‏ های مؤمن ذکر شده که از آن جمله می ‏توان به ویژگی شیرینی و یا شیرین بودن مؤمن اشاره کرد که معادل آن در عربی حلاوت و عذوبت است. این مفهوم در روایات اغلب بدین صورت آمده است که «المؤمن حلو» یا «المؤمن عذب»؛ با توجّه به مفهوم شیرینی که به عنوان یک طعم به ذهن می‏ رسد و از آن‌جا که روایات متعدّدی در این خصوص وجود دارد، این پرسش به میان می ‏آید که مقصود از شیرین بودن مؤمن چیست؟ آیا حلاوت مؤمن، یک امر فیزیکی است یا منظور دیگری از آن مورد نظر است؟ در راستای پاسخ به این پرسش در پژوهش حاضر با تکیه برمتون روایی به شیوۀ توصیفی ـ تحلیلی مبتنی بر داده‏ های کتابخانه‏ ای به گردآوری اطلاعات پرداخته شده است. برای دستیابی به پاسخ با به‌کارگیری روش‌های فقه الحدیثی شامل تشکیل خانواده حدیث و متعاقب آن بررسی متنی و سندی روایات گوناگون با این مضمون، این دستاورد حاصل شد که مقصود از شیرین بودن مؤمن عبارت است از یک مفهوم کنایی به این معنا که انسان مؤمن، تنها کارهای نیک و زیبا را دوست دارد و انجام می ‏دهد. بدین ترتیب، شیرین بودن و حلاوت مؤمن امری فیزیکی نیست؛ بلکه به خلق وخو و رفتار مؤمن بر می‏ گردد. https://ksem.qhu.ac.ir/article_13914.html فرزندپروری به‌عنوان جنبه‌ای کلیدی از زندگی خانوادگی، نقش محوری در شکل‌دهی شخصیت و رفتار نوجوانان دارد. این پژوهش با رویکرد تبیینی به بررسی عوامل مؤثر بر شیوه معاشرت نوجوانان با خانواده و تأثیر آن بر کیفیت روابط خانوادگی می‌پردازد. سبک‌های فرزندپروری دموکراتیک، مستبدانه و بی‌تفاوت به‌عنوان الگوهای اصلی مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. سبک دموکراتیک که بر احترام متقابل، حمایت عاطفی و مشارکت فرزندان تأکید دارد، الگویی ایده‌آل است و به رشد شخصیتی مسئولیت‌پذیر و تعاملات مثبت منجر می‌شود. در مقابل، سبک‌های مستبدانه و بی‌تفاوت به دلیل عدم تعادل در ارتباط، پیامدهای منفی مانند افزایش استرس، کاهش اعتماد به نفس و احساس تنهایی در نوجوانان دارند. این مقاله ضمن تحلیل آیات قرآن و احادیث اسلامی، همخوانی توصیه‌های دینی با اصول سبک دموکراتیک را نشان می‌دهد. این مطالعه با ارائه دیدگاهی علمی، زمینه‌ساز طراحی برنامه‌های مداخله‌ای برای پرورش نسلی متعهد و مسئولیت‌پذیر است. https://ksem.qhu.ac.ir/article_13915.html یکی از دانش‏ های تعیین کننده در قلمرو قرآن‌پژوهی به‌ویژه تفسیر قرآن کریم، ادبیات عرب است. مقالۀ حاضر، کاوشی نظری به روش توصیفی ـ تحلیلی و کتابخانه ‏ای است که برای تبیین نقش ظرافت‏ های ادبی علامه در المیزان سامان یافته و در مقام پاسخگویی به این پرسش است که سهم ادبیات در المیزان نسبت به سایر تفاسیر چه اندازه است و چه تفاوت‌هایی با سایر تفاسیر از لحاظ ادبی دارد؟ پژوهشگر از رهگذر پردازش داده‌ها، به این نتیجه رسیده است که علامه در مواجهه با قواعد ادبی، شیوۀ خاص به خود را دارد که در اکثر تفاسیر دیگر این روش وجود ندارد. ایشان با روش هدف‌‏محور به قواعد ادبی می‏ نگرد و تلاش می‏ کند این قواعد را در خدمت فهم صحیح قرآن به کار گیرد. ایشان با استنباط نکات ظریف ادبی، نگاهی متفاوت از دیگران و قابل فهم ‏تر به تفسیر ارائه می ‏کند. https://ksem.qhu.ac.ir/article_13916.html پروپزال حاضر (طرح تفصیلی دکتری)، نمونه ‏ای است به روش بررسی میدانی، برای بررسی نسخ خطی و نیز پژوهش کتابخانه‏ ای، با تحلیل اطلاعات شکلی نسخه‏ ها و برخی از محتوای موجود در نسخ خطی و کتاب‏ های مرتبط موضوعی که جهت آشنایی دانشجویان دکتری رشته‏ های قرآن و حدیث ارائه می ‏شود و قرار است ضمن آن به مسئلۀ «بررسی و تحلیل نسخه‏ های خطی کتاب الغیبة اثر شیخ طوسی» پرداخته شود. محمّد‏ بن‏ حسن طوسی در تمام فنون فقهی، اصولی، کلامی، تفسیری، حدیثی و رجالی شیعه مهارت داشت. یکی از مهم‏ ترین آثار شیخ طوسی، کتابُ الغیبة است که از منابع بسیار مهم کنونی دربارۀ غیبت امام دوازدهم شیعیان و مسئلۀ مهدویت است. تا کنون پژوهش مستقل و هماهنگی پیرامون تمامی نسخه ‏های خطی الغیبة و بررسی آن، صورت نگرفته است؛ بنابراین لازم است تا نسخه ‏های خطی این کتاب مورد بررسی و تحلیل قرار گیرند و همۀ نسخه ‏های خطی به صورت یک‏جا و هم‏زمان فهرست‏نویسیِ جدید و تبارشناسی و تجزیه و تحلیل شوند، تا به این پرسش ‏ها پاسخ داده شود: 1. تعداد نسخ خطی الغیبة طوسی چه مقدار و چگونه هستند؟ 2. آیا نسخ خطی الغیبة شیخ طوسی، تفاوت ‏های مهمی با هم دارند که بتوان آنها را تفکیک و تحلیل خاصی نمود؛ و این تفاوت‏ ها چگونه هستند؟ 3. تبارشناسی نسخه‏ های خطی موجود الغیبة، نشان از چند نسخۀ مادر برای این کتاب خواهد داد؟ 4. چه اطلاعات آماری پیرامون «موارد شکلی»، «جغرافیای کتابت و انتقال»، «قدمت و اصالت» از نسخ خطی الغیبة قابل ارائه است؟  https://ksem.qhu.ac.ir/article_13917.html یکی از موضوعات اخلاقی و اجتماعی که در سخنان امیرمؤمنان علی† مورد توجّه قرار گرفته، مفهوم «غیرت» است. در گفتاری از ایشان آمده است: «غَیْرَةُ الْمَرْأَةِ کُفْرٌ، وَ غَیْرَةُ الرَّجُلِ اِیمان؛ (نهج‏البلاغه، ح124). غیرت برای زن کفر و برای مرد، ایمان است‏». این عبارت کوتاه، اما پرمعنا، حاوی نکات عمیقی دربارۀ روابط انسانی، جایگاه اخلاقی زن و مرد و نقش آنها در خانواده و جامعه است. در این مقاله، به بررسی مفهوم غیرت از دیدگاه اسلامی و تبیین معنای این سخن پرداخته شده است. روش این پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی است و از منابع اصیل حدیثی و تفسیری بهره گرفته شده است تا به مفهوم اصلی این کلام حضرت (غیرت زن کفر است) پی برده شود. https://ksem.qhu.ac.ir/article_13918.html